Ujué / Uxue

Herri eder honek bere jatorriaren Erdi Aroko zaporea gordetzen du kaleetan, egituran eta etxeetan. Santa Maria Basilika da nagusi, eta handik kale harriztatu eta labirintikoak jaisten dira, laba bideak bailiran. Eliza erromaniko hori erromaniko aurreko beste baten gainean eraiki zen, eta burualde hirukoitza baino ez zen eraiki.

Geroago, Karlos II.ak habearte gotiko zabala altxatu zuen, eta eliza ingurabidez eta dorre almenadunez inguratu zuen (horietatik bi baino ez dira gordetzen: Lau Haizeena eta Tontorrena), gotorleku itxura handiagoa ematen diotenak. Haren barruan, eta hau ez da kondaira, errege baten bihotza dago gordeta, Karlos II.a Gaiztoa, Ama Birjinari hainbeste debozio ziona, non bere bihotza basilikan betiko egotea nahi izan baitzuen. Horixe da Nafarroako Andre Mariaganako gurtza leku nagusietako bat.

Eta ezin bestela izan, Uxuek, artzaintzarako tokiak, harrotasunez gordetzen du artzainen “ogi apurren” ohiko janaria, eta milaka pertsona hurbiltzen da herri honetara Ogi Apurren Egunean, gure harrotasun gastronomikoa mantentzeko eta sustatzeko.