Nafarroako Bardearen alboko pasabidea
Murillo el Fruto herria Uxueko mendilerroaren hegoaldeko malkarrean sortu zen, Aragoi ibaiaren ertzean, Nafarroako Bardearekin muga egiten duen pasabidean.
Bere kokapenak baldintzatu izan du herri honen bilakaera, abeltzaintza eta nekazaritza nagusituz. Izan ere, aspalditik, milaka artalde igarotzen dira Zaraitzu Ibarreko Pirinioetako larreak eta Nafarroako Erribera lotzen dituen Errege Abelbidetik. Abelbide honek aberastasun ekologiko eta paisajistiko handiko bidexka interesgarria osatzen du.
Bere lur aberatsak mahatsondoa eta zereala lantzeko egokiak dira, baita tomatea, piperra eta artoa ere ibaiaren ertzean.

Bere jatorria Erdi Aroan kokatzen da, non gaztelu bat altxatu zen, arabiar kronikek eta idazleek aipatzen dutenez. Gaur egun, ordea, ez dago horren oroitzapenik baino. Hirigunean, 1528ko Santa Maria Eliza bikaina nabarmentzen da, baita 1588ko Pedro Azeizek egindako erretaula ere.
Hiribildu hau Nafarroako jotari ezagunenetako baten sorlekua da, Raimundo Lanas, “El ruiseñor navarro” deitutakoa, gaztetan artzain eta ferratzaile izan zena. Lanasek egungo jota nafarra bahetu eta moldatu zuen. Ikuskizun konpainia handietan lan egin izan zuen eta arrakasta lortu zuen Kuban, Mexikon eta New Yorken (1935). Hari buruz idatzi zen bere ahots “tinbratu eta indartsua herri kantugintzaren lirikarako” baliagarria zela “barrokotasun antzurik eta trabamendurik gabe”.
Ezagutu Nafar Erdialdea bere esperientzien bidez.
Arakatu bere paisaiak, zaporeak eta tradizioak lurraldea hobekien ezagutzen dutenen eskutik. Bizi lasaitasuna, esentzia eta tokikoarekin lotura adierazten duten une benetakoak.
Agenda
Jazz Zubipean