Unzué / Untzue - Navarra Media

Untzueko Haitza itzelaren azpian.

Untzue Orbaibarko herria da, Untzueko Haitza erraldoiaren azpian kokatua. 987 metroraino igotzen den mendi honek, paisaia menderatzeaz gain, Olentzerorekin duen lotura sinbolikoa indartzen du, kondairaren arabera, mendietan isolatuta bizi dena eta abenduaren 24an herrietara jaisten dena. Haitzaren silueta harritsuak, Nafarroako Erdialdetik ikus daitekeena, osagai mitiko bat eransten dio inguruari.

Untzueko erliebeak sakanak, basobera eta larreak tartekatzen ditu, eta erkametzak, arteak, haritzak eta pagadiak daude Alaitz mendilerroan.

Bioaniztasunean basa orkideak eta fauna sartzen dira, hala nola orkatzak, basurdeak eta hegazti harrapariak.

Untzueren lehen aipamen dokumentala 1093koa da, Sancho Ramirez erregearen “Privilegio Magno” izenekoan. 1264an, Teobaldo II.ak nahi gabeko erailketen zerga kendu zien, eta 1335ean bere errege jabetzak Teresa Almoravid eta Pero Ibañez Leet jauregien alde trukatuak izan ziren. “Unzué, sus casas y sus gentes” liburuak, hamar urte baino gehiagoko ikerketa baten emaitza denak, tokiko historia jaso du, jatorritik hasi eta XX. mendera arte.

Untzueren ondare aberastasuna San Millan elizan biltzen da, XVI. mendean Erdi Aroko egitura handitua eta XVII. mendeko erretaula barrokoa dituena, eta Aljibe iturrian, 1180 eta 1250 urte bitarteko eraikin erromanikoa, 2017an berraurkitu eta zaharberritua, herriaren sarreran kokatua.

Artusiako harpeak, 2009 eta 2010 artean induskatutako aztarnategi mesolitikoak, Nafarroako historiaurreko jatorriekin lotzen du udalerria. Unzue haitzaren tontorrean, azken prospekzioek Gergako gaztelua aurkitu nahi dute, herriaren nortasun historikoa elikatzen jarraitzen duen Erdi Aroko gotorlekua.

Ezagutu Nafar Erdialdea bere esperientzien bidez.

Arakatu bere paisaiak, zaporeak eta tradizioak lurraldea hobekien ezagutzen dutenen eskutik. Bizi lasaitasuna, esentzia eta tokikoarekin lotura adierazten duten une benetakoak.

Ikusi esperientziak