Atera ahalik eta zuku gehien Nafar Erdialdera egin ahal duzun egun bateko bisitari. Tafallako hilarri bilduma, Artaxoako trikuharriak eta Andelos eta Eretak herrixken aztarnategiak bisitatu
Eskualdean ibiltzeko denbora gutxi baduzu, ezin dituzu lau leku hauek galdu Nafar Erdialdean egun batean ikusteko. Guztiak elkarrengandik 20 minutura daude autoz, egunari ahalik eta zuku gehien atera ahal izateko.
Tafallan, bisitatu Harria, lurra eta memoria hilarri bilduma herriko Kultur Etxean. Erakusketa iraunkor hau, erromatarren garaitik, K.o. I. mendetik, aro modernora arteko 20 hilarriz inguru osatuta dago. Heriotzarekin lotutako Erdialdeko erritu eta ohiturei buruz hitz egiten digute, eta, beraz, historia, ondarea eta oroimena uztartzen dira.
Eta hemen zaudenez, ez galdu Tafallako Errege Jauregiaren maketa. Víctor Malumbresek harriz eta arbelez egina, milaka orduko arkeologia eta dokumentazio arloetako lan eta ikerketaren emaitza da. Jauregi horrek 25.500 m2-ko azalera hartu zuen, eta patioak, kuartelak, zalditegiak, aretoak eta dorreak, lorategiak eta afaldegiak zituen.
Dokumentazioan 1318tik aipatzen da eta errege egoitza izan zen Antso VII.a Azkarraren aurreko garaitik, eta Karlos III.a Noblearekin jauregia bere maila gorenera heldu zen. Bere edertasunagatik “Nafarroako erregeen Versailles” gisa deskribatu bazuten ere, horrek ez zuen salbatu: XIX. mendean zehar desagertu zen hainbat fasetan, ia aztarnarik utzi gabe.
Erakusketa hauek ikusi ondoren, Tafallako alde zaharreko galtzarrizko kaltetatik paseo bat emateko eta pintxo on batekin eta bertako produktuen erosketarekin amaitzeko.
Bidaiatu historiaurrera Artaxoako trikuharriak ezagutuz. Brontze Aroko leku harrigarri hau XX. mendearen erdialdean aurkitu eta induskatu zuten, eta eremu honetako adibide megalitiko garrantzitsuenetako bat da.
Bisita egiteko, Nafar Erdialdeko trikuharrien ibilbidea oinez jarraitzea gomendatzen dizugu. Ibilbide hau familia osoarentzat egokia da, Artaxoako Zerkutik abiatzen da eta Enerizko Ataka eta Ferrangorteko Minako megalitoa hartzen ditu.
Aprobetxatu zure bisita eta zeharkatu Erdi Aroko Artaxoa herria. Historian hain aberatsa den herri honi buruz gehiago jakin nahi baduzu, ez galdu Nafar Erdialdeko Erdi Aroko herriei buruzko gure proposamena.
Historiaurreko gune arkeologikoekin jarraituz, Berbintzana udalerriko “Las Eretas” Museo eta Aztarnategi Arkeologikoa bisitatzea gomendatzen dizugu.
Herrixka gotortu hau Burdin Arokoa da eta Interes Kulturaleko Ondasuntzat hartu da. Bisitaldian zehar ibili herriaren hondakinetatik, non harresi zatiak, dorre bat eta etxebizitza bat irudikatu diren. Eta gozatu indusketaren museo monografikoaz.
Erreserbatu Eretak aztarnategian iraganera bidaiatzeko sarrerak hemen.
Ezagutu Mendigorria udalerrian dagoen Andelosko aztarnategi erromatarraren historia liluragarria. Hiri honek ondare ezabaezina utzi zuen lurraldean: bidegurutze garrantzitsu batean kokatua, 2.500 biztanle izatera iritsi zen, eta horrek garaiko gune estrategikoetako bat bihurtu zuen.
Aztarnategi ikusgarri honen kaleak zeharkatu eta arkeologia museoa ezagutu ahal izango duzu, baita bertako azpiegitura hidrauliko sofistikatua bisitatu ere: presa bat, akueduktu bat, iturriak eta ur biltegiak.
Andelos erromatar hirirako sarrerak erreserbatu webgune ofizialean. Larunbatean etortzekoa bazara, bisita antzeztua gomendatzen dizugu.
Mendigorria herri bitxitik eta ingurutik buelta bat ematea gomendatzen dizugu. Alde zaharrean armarridun etxeak, defentsarako dorre zahar bat eta bi eliza aurkituko dituzu. Kanpoaldean, hiru merendero apainduta eta bista ederrekin. Horietako bat, estilo protogotikoa eta barrokoa nahasten dituen XIII. mendeko Andion Ermitaren ondoan dago.
Nafar Erdialdean erromanikoak utzitako aztarna bazter guztietan ikus daiteke. Lau ibilbide proposatzen dizkizugu XI. eta XII. mendeetako eskualdeko ondare historiko garrantzitsuena bisitatzeko.
Gehiago ikusiNafar Erdialdeko Erdi Aroko historia aberatsean murgiltzeko ibilbide eta planik onenak aurkeztuko dizkizugu.Uxue, Artaxoa eta Obanosko Erdi Aroko hiribildu ikusgarriak bisitatu, ahaztuko ez zaizun asteburu batean.
Gehiago ikusiOinez, bizikletaz eta aire zabaleko bizipenak mahatsondoen artean.
Gehiago ikusiArakatu bere paisaiak, zaporeak eta tradizioak lurraldea hobekien ezagutzen dutenen eskutik. Bizi lasaitasuna, esentzia eta tokikoarekin lotura adierazten duten une benetakoak.
